Yarık Dudak ve Yarık Damak: Tedavileri ve Ameliyatları

Yarık dudak, bebeğin dudak dokusu doğumdan önce tam olarak birleşmediğinde ortaya çıkar, bu da üst dudakta açıklığa neden olur. Yaygın olarak görülen bir hastalıktır. Bu açıklık dudaktaki küçük bir çentikten burun içine uzanan geniş bir açıklığa kadar değişiklik gösterebilir. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi AD'dan Dr. Sarper YILMAZ'ın yapmış olduğu derlemeye göre “Dudak damak yarığı insidansını (oranını) saptamaya yönelik araştırma Gazi Üniversitesinde 17.259 doğum üzerinde yapılmış olup dudak damak yarığı insidansı on binde 5 olarak bulunmuştur.” Neyse ki, dudak yarığı tedavisi sayesinde bu rahatsızlıkla doğan çocukların rahatsızlığı giderilebilmektedir.

Yarık Dudak Ameliyatı

Yeditepe Üniversitesi Diş Hastanesi uzmanları doğumdan hemen sonra plastik cerrahla tanışan bebeklerin, bebeklik döneminde genelde iki ya da üç ameliyat geçirebileceğini ve dudağın tedavisi için ilk ameliyatın üçüncü ve dördüncü aylardan sonra yapıldığını, damak ameliyatının ise bebek bir yaşını doldurmadan önce yapıldığını belirtmektedir. Bu işlemde plastik cerrah, dudağın iki tarafına dikkatlice dikiş atar. Çoğu zaman, dudak yarığı, çocuğunuzun burnunu etkiliyorsa primer nazal onarım aynı anda yapılır.

Bazen ikinci bir ameliyat gerekebilir. Örneğin, bebeklerin dudaklarının iki yerde açık olduğu anlamına gelen bilateral (çift taraflı) yarık dudağı olan bebekler için başka bir işlem gerekebilir. Çocuk cerrahınız ek ameliyatlar gerekip gerekmediğini size bildirecektir.

Yarık Damak Ameliyatı

Dudağı yarık olan bazı çocukların damağı da yarıktır. Damak yarıklığı, ağzın damak kısmı tamamen birleşmediğinde oluşur ve bu da bir açıklığa neden olur. Türk Ortodonti Derneğinden edinilen bilgide “Hekimler ve ekoller arasında ufak değişiklikler olmasına rağmen, ortalama olarak 4-6 aylık bebeğin dudağı, 1-1,5 yaşındaki bebeğin damağı ameliyatla kapatılır” diye belirtilmektedir. Ameliyat, dudak yarıklığı işlemi başarıyla onarıldıktan sonra gerçekleştirilir.

Cerrahlar damak yarıklığını kapatmak için çeşitli teknikler kullanabilirler. Genellikle, damağın birkaç katmanını kapatırlar ve damağın kaslarını uygun şekilde karşılıklı dikerler. Ancak, genellikle damağın bir kısmını açık bırakırlar. Bu çocuğun ağzına, damağına ve çenesine büyümesi için bir zemin oluşturur. Sonradan cerrahlar bu açıklığı kapatabilir.

Dudak-Damak Yarıklarıyla İlgili İlave Cerrahi İşlemler

Dudak-damak yarıklığı olan çocuklar büyüdüklerinde, ilave cerrahi işlemlere ihtiyaç duyabilirler. Bu işlemler yarığın türüne ve şiddetine bağlı olarak bir çocuktan diğerine değişiklik gösterebilir ancak çocuğunuzun doktoru, hangi tedavilerin gerekli olduğunu size bildirecektir. Örneğin, çocuğunuz, diş arklarının güçlendirilmesi için kemik grefti işlemlerine ihtiyacı duyabilir. Bazı çocuklar burun görünümünü düzeltmek ve hava yolunu iyileştirmek için estetik burun ameliyatına ihtiyaç duyabilir.

Dudak-Damak Yarıkları Ameliyatı Sonrası İşlemler

Çocuğunuzun dudağının yarık kısmı ameliyatla onarıldıktan sonra, çocuğunuz ortaya çıkabilecek komplikasyonların üstesinden gelmek için ilave tedavilere ihtiyaç duyabilir.

Bu komplikasyonların en önemlilerinden olan işitme kaybıyla ilgili olarak Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümünden Şadiye Bacık Tırank ve ark. bizleri şöyle bilgilendirmektedir: “Damak yarığının dâhil olduğu damak ± dudak yarıklarında işitme kaybı görülme sıklığı %2-24 arasında değişmektedir. İşitme kayıplarının görülmesinin nedeni çoğunlukla östaki disfonksiyonu, damak yarığına bağlı olarak orta kulak sıvı birikimi ve sıvı birikimine bağlı işlevsel bozukluklardır. Orta kulak fonksiyonunda ortaya çıkan işlevsel bozukluklar nedeniyle işitme kaybının tipi çoğunlukla iletim tip işitme kaybı şeklinde görülmektedir. Orta kulaktaki sıvı birikimi nedeniyle otitis media, damak yarığı popülasyonunda evrensel bir bulgu olarak kabul edilmektedir. Damak yarığı onarımından sonra işitme kaybı %50 veya daha fazla oranda düzeldiği belirtilmektedir.” Sıvılar orta kulakta birikebilir ve enfeksiyonun tekrar etmesine neden olabilir. Kulak burun ve boğaz uzmanı sıvıyı azaltmak amacıyla kulaklara tüp yerleştirebilir.

Dudak yarıklığı olan çocuklar beslenmede de güçlük çekebilirler. Bunun üstesinden gelmek amacıyla özel besleme cihazları bulunmaktadır ve konuşma terapistleri gibi profesyoneller de bu konuda yardımcı olabilir.

Eğer yarık, diş etlerini ve çeneyi etkilerse, diş problemleri oluşabilir. Diş eksikliği veya dişlerin yana kayması, çapraşıklık ve üst çene dişlerinin alt çene dişlerinden önde oluşu (derin kapanış veya overbite) olası sorunlardan yalnızca birkaçıdır. Bu nedenle, dudak damak yarığı olan çocuklar ilk dişleri çıkmadan önce bir çocuk diş hekimine (pediyatri uzmanı) görünmelidir. Diş hekimi, dişler gelişmeye başladıkça ortodontist, protez uzmanı ve çene cerrahı da dâhil uzman bir ekiple beraber çalışabilir.

Ayrıca, dudak damak yarığı olan çocuklarda diş çürüğü oluşma ihtimali daha yüksektir. Çünkü yarığa en yakın dişlerin mine yapısında kusur olabilir. Çocuğunuzun ağız sağlığını korumaya yardımcı olmak için çocuğu biberonla besledikten sonra dişlerini silin. 2 yaş ve üstü çocuklarda, çocuğun yaşına uygun diş macunu ile düzenli olarak dişleri fırçalayın.

Dudak damak yarığı tedavisi bir çocuktan diğerine değişiklik gösterebilir. Çocuğunuzun bakım ekibi, şu anda ve gelecekte ihtiyaç duyacağı dudak damak yarığı tedavi yöntemleri hakkında size ayrıntılı bilgi verebilir.

Bu makale ile genel ağız sağlığı hakkındaki konulara ilişkin bilgi verilmesi ve bu konuların anlaşılmasına katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bununla profesyonel tavsiye, tanı ya da tedavi amaçlanmamaktadır. Sağlık durumunuza ya da tedaviye yönelik tüm sorularınızı her zaman diş hekiminizin ya da alanında yetkin bir sağlık uzmanın tavsiyesine başvurun.

İLGİLENEBİLECEĞİNİZ DİĞER MAKALELER

BEBEKLİK Döneminde Doğru Ağız ve Diş Bakımı İçin En Etkili İpuçları

Bebeğinizin dişleri ve diş etlerine iyi bakmak için kolay öneriler:

  • Dişler sürmeden önce, bebeğinizin diş etlerini ve dişlerini alt ve üst diş eti çizgileri boyunca temiz ve nemli bir bezle ovun.

  • Bebeğinizin dişleri çıktığında, bebeğinizin dişlerini günde en az iki ya da üç kez yumuşak kıllı bir diş fırçası ve suyla fırçalayın.

Bebeğinizin ilk dişlerinin bakımı nasıl olmalı?

Bebeğinizin süt dişleri çıkmaya başladığı andan itibaren, bakımını ve temizliğini yapmak önem taşır. Özellikle küçük çocuklar için formüle edilmiş diş macunlarını deneyin.