Ağız Yaraları ve Enfeksiyonları

Tanım

Ağzın içinde veya çevresinde ortaya çıkabilen çok farklı ağız yarası türü bulunmaktadır. Bunların bazıları ağrılı, bazıları çirkin görünümlü ve bazıları ise daha ciddi bir şeyin belirtisi olabilir. Ağız yaranız 10 gün içinde geçmezse, diş hekiminize başvurmalısınız. Enfeksiyonunuz olduğundan şüpheleniyorsanız, komplikasyonları gidermek için en kısa sürede diş hekiminize başvurun.

Belirti ve Semptomlar

İşte size en yaygın yumuşak doku rahatsızlıkları ve bu rahatsızlıklarla ilgili neler yapabileceğinize dair Amerikan Dişhekimleri Birliği’nin bazı tavsiyeleri:

  • Ağız Yanması
    Ağız yanması sendromu ağızda, dilde, damakta, diş etlerinde, yanakların iç kısmında ve boğaz bölgelerinde oluşan ağrılı bir yanma hissidir.

  • Kandidiyaz (Pamukçuk)
    "Pamukçuk" olarak bilinir ve mantarların aşırı büyümesi nedeniyle ağız veya boğazda meydana gelen bir mantar enfeksiyonudur. Belirtileri şunlardır: ağzın içinde veya dilde beyaz lekeler, boğaz ağrısı, yutkunma zorluğu ve ağız köşelerinde çatlama (şiloz).

  • Aft
    Aft yarası genellikle kenarları kırmızı, ortası beyaz veya sarı renkli küçük lezyonlar olarak ortaya çıkar. Bunlar ağızda dil üzerinde, yanak bölgelerinin iç kısmında, dudaklarda, diş eti çizgisinde ve boğaz bölgesinde oluşur. Bulaşıcı değildir. Bir veya birden fazla aft yarası ortaya çıkabilir.

  • Uçuk
    Oral herpes (herpes labialis) olarak da adlandırılan uçuk, burun veya çene altında da ortaya çıkabilse de genellikle dudakların çevresinde kırmızı, yüksek kabarcıklar şeklinde görünür. Oldukça bulaşıcıdır ve patlaması durumunda kabarcıklardaki sıvı dışarı sızarak enfeksiyonun yayılmasına yol açabilir. İyileşene kadar genellikle kabuk bağlar.

  • Lökoplaki
    Lökoplaki, dil üzerinde, yanağın iç kısmında veya ağzın tabanında ortaya çıkan beyaz veya gri bir bölgedir. Lökoplaki genellikle ağrı yapmaz ve bulaşıcı da değildir.

  • Sialadenit
    Tükürük bezinden ağza tükürük akışında bir kesinti olduğunda meydana gelen bakteriyel bir enfeksiyondur. Bez serttir ve bölgede şişkinlik ve ağrı oluşabilir. Enfeksiyon yayılırsa ateş, titreme ve halsizlik yaşanabilir.

  • Diş Apsesi
    Diş apsesi, dişin sinirinde bakteriyel enfeksiyon olduğunda ortaya çıkar. Diş apsesinin belirtileri dişte sürekli ya da zonklama şeklinde ağrı, sıcak ya da soğuk yiyecek ve içeceklere karşı hassasiyet, ateş ve lenf bezlerinin şişmesidir.

Nedenleri

Ağız yaralarına bakteri, viral veya mantar enfeksiyonları, gevşemiş ortodontik tel, yerine düzgünce oturmayan protez veya kırık bir dişin ya da dolgunun keskin köşesi neden olabilir.

  • Ağız Yanması
    Nedeni tam olarak anlaşılamamaktadır. Bazı yaygın nedenler şunlar olabilir: beslenme yetersizliği, ağız kuruluğu, ağız pamukçuğu, şeker hastalığı, hormonal değişiklikler, bazı ilaçlar, anksiyete veya depresyon.

  • Kandidiyaz (Pamukçuk)
    Pamukçuğa bir mantar neden olur ve genellikle bağışıklık sistemi zayıfladığında ortaya çıkar. Steroid veya kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar bu enfeksiyonun oluşma riskini artırabilir. Antibiyotikler, ağızdaki normal bakteri dengesini değiştirebildikleri için enfeksiyon oluşma riskini de arttırırlar.

  • Aft
    Bazı durumlarda aft yarasının nedeni tam olarak anlaşılamasa da ağız veya oral yumuşak dokularda meydana gelen travma veya yaralanmadan kaynaklanabilir. Diğer olası nedenler, gıda hassasiyeti, baharatlı, tuzlu veya asitli yiyecekler, B vitamini eksikliği, hormonal değişiklikler ve strestir.

  • Uçuk
    Uçuk, herpes simpleks virüsü (HSV)-1'den kaynaklanır ve oldukça bulaşıcıdır. Virüslü ilk enfeksiyona soğuk algınlığı veya grip benzeri semptomlar eşlik edebilir ve ağrılı oral lezyonlara neden olabilir. Herpes virüsünün tedavisi yoktur. Kişide ateş, adet kanaması, yorgunluk, stres veya güneşe maruz kalınması durumu olduğunda tekrar oluşabilir.

  • Lökoplaki
    Bu rahatsızlık dolgu, kuron veya yerine tam oturmayan protezler sonucu meydana gelen tahrişlerden kaynaklanabilir. Diğer nedenler arasında tütün kullanımı, HIV/AIDS ve Epstein-Barr virüsü bulunmaktadır. Bazen, lökoplaki ağız kanseri ile ilişkilidir, dolayısıyla bu lekelerin gelişmekte olduğunu fark ederseniz diş hekiminize görünmeniz büyük önem taşır. Leke, şüpheli görünüyorsa diş hekiminiz size biyopsi önerebilir.

  • Sialadenit
    Sialadenit, tükürük bezinde oluşan bakteriyel bir enfeksiyondur ve akut, kronik veya rekürent (tekrarlayıcı) olabilir. İltihap, tükürük bezi kanalıyla ağza akabilir. Bu enfeksiyonlar çoğunlukla kulak altı bezinde görülür.

  • Diş Apsesi
    Diş apsesi, bakteriler dişin pulpasını (diş özü), sinirini ve kan damarlarını ele geçirdiğinde meydana gelir. Bakteriler pulpaya girer ve köke yayılır. Bakteriyel enfeksiyon ağrıya, ağız kokusuna ve iltihaplanmaya neden olur. İltihaplanmanın meydana geldiği alanın darlığı, iltihabı kökün ucundaki bir cebe (apse) doğru baskılar.

Teşhis

Diş hekiminiz ağzınızın, dilinizin ve bezlerin içini dikkatlice kontrol edecektir. Bu yaraların ve enfeksiyonların çoğu zararsız olsa da, bazıları zararlıdır, dolayısıyla yaşadığınız ve ağzınızda hissettiğiniz sorunlar hakkında diş hekiminizle görüşmeniz büyük önem taşır.

Önleme

Düzenli kontroller, ağzınızdaki şüpheli yaraların ve enfeksiyonların erkenden keşfedilme olasılığını artıracaktır. Ziyaretler sırasında, belirtileri ve şüpheli bir şey keşfettiğinizde nelerin yapılması gerektiğini öğrenin.

Tedavi

  • Ağız Yanması – Ağız yanması sendromunun temelini oluşturan nedenleri hafifletmek için ilaç yazılabilir. Belirtileri azaltmak için alkollü içeceklerden, tütün kullanımından, asitli ve baharatlı yiyecek ve içeceklerden ve stresten kaçınarak bazı önlemler alabilirsiniz.

  • Kandidiyaz (Pamukçuk) –  Pamukçuk, reçeteli olarak satılan bir antifungal (mantar önleyici) ilaçla tedavi edilir. Çoğunlukla kanser tedavisinden veya organ naklinden sonra, şeker ya da HIV/AIDS hastalarında ve protez kullanan kişilerde görülür.

  • Aft yaraları – Bunlar genellikle ortaya çıktıktan bir veya iki hafta sonra tedavi edilmeden iyileşir. Ancak ağrı yapıyorsa, reçetesiz satılan topikal anestezikler ve antimikrobiyal ağız bakım suları geçici rahatlama sağlayabilir.

  • Uçuk –  Uçuk kabarcıkları genellikle yaklaşık bir hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Reçetesiz satılan topikal anestezikler ağrıyı bir miktar giderebilir. Diş hekiminiz bu yaraların iyileşme süresini azaltmak için antiviral ilaçlar yazabilir.

  • Lökoplaki– Tedaviye tahrişin kaynağı belirlenerek başlanır. Pütürlü diş yüzeyinin yumuşatılması, ortodontik apareyin onarılması veya tütün ürünleri kullanımının bırakılması yoluyla tahriş edici etkenler giderildiğinde lekeler ortadan kaybolacaktır.

  • Sialadenit– Su içmek tedavinin ilk adımını oluşturur. Ardından, bakterileri öldürmek için antibiyotik verilir. Enfeksiyon geçmez ise, tükürük bezini açmak ve yarayı temizlemek için ameliyat gerekebilir.

  • Diş apsesi – Kanal tedavisi sayesinde enfeksiyon giderilebilir ve diş kurtarılabilir. Diş kurtarılamaz ise, diş hekimi dişi çekecek ve enfeksiyonu gidermek amacıyla apseyi boşaltacaktır. Bakteriyel enfeksiyonu gidermek için antibiyotik yazılacaktır.

İlgili Diğer Sorunlar

Çoğu yara ve enfeksiyon etkin bir şekilde tedavi edilmesine ve/veya yönetilmesine rağmen, bazı yaralar daha ciddidir ve nadir durumlarda ağız kanseri belirtisi olabilir. Ağız içinde beyaz veya kırmızımsı lekenin yanı sıra, cildin veya ağız mukozasının şişmesine veya kalınlaşmasına karşı tetikte olun. Diğer belirtiler arasında dil ağrısı, diş sallanması, çene ağrısı, çiğneme ve yutkunmada zorluk ve hatta boğaz ağrısı bulunmaktadır. Ağız kanseri, diş eti, dudak, dil, damak, ağız tabanı, yanak ve boğazın iç kısmı da dâhil ağzın herhangi bir yerinde meydana gelebilir.

Ağız Yaraları ve Enfeksiyonları ile İlgili Diğer Bilgiler

Ağız yarası keyfinizi mi kaçırdı?

Ağız yaraları sizi rahatsız edebilir ve ağrı yapabilir. Hızlı tesir eden ağrı kesici ürünlerimizden birini deneyin.