Diş Etindeki Siyah ve Mor Lekelere Ne Sebep Olur?

Diş eti siyahlaşması veya morarması, tıpta diş eti pigmentasyonu olarak adlandırılır. Bu durumun genetik veya sonradan gelişen çeşitli nedenleri olabilir. Genellikle en yaygın neden, melanin pigmentasyonudur. Vücudun doğal olarak ürettiği melanin pigmenti, fizyolojik olarak diş eti dokusunda biriktiğinde diş etlerinde genellikle mora dönük bir renk değişimi söz konusu olabilir. Özellikle koyu tenli bireylerde bu durum genellikle normal ve zararsızdır. (1) Bunların haricinde diş eti morarması veya siyahlaşmasına neden olabilecek bazı faktörler şunlardır: (2)(3)

• Sigara dumanındaki bileşenler, melanin üreten melanosit adlı hücreleri uyararak diş etlerinde, dudaklarda ve yanaklarda kahverengi, mor, siyah görünümlü lekelere neden olabilir.

• Kullanılan bazı ilaçlar, özellikle de bazı antimalaryal ve antibiyotik ilaç türleri ile antikonvülzanlar, diş etlerinde mavi ve siyah pigmentasyonlara yol açabilir.

• Amalgam diş dolguların yapılması sırasında dolgu malzemelerinin küçük parçacıkları diş etinin altına yerleşebilir. Bu durum, diş etinde siyah nokta ya da mavi, siyah, gri renklerde kalıcı fakat zararsız lekeler ortaya çıkabilir.

• Nadiren, diş eti siyahlaşması adrenal bez yetmezliğine neden olan Addison hastalığı, Peutz-Jeghers sendromu veya bazı ciddi hormonal, metabolik bozuklukların belirtisi olabilir.

• Diş eti iltihabı, diş eti yaralanmaları, cerrahi işlemler veya nekrotizan ülseratif gingivit gibi diş etlerine ilişkin enfeksiyonlar morarma veya siyah nekrotik dokuların oluşumuna neden olabilir.

Diş eti morarması veya siyahlaşması sorununun geçmesi için bu duruma neden olan durumun tespit edilmesi gerekir. Sigara kullanımından kaynaklı bir siyahlaşma söz konusu olduğunda, sigaranın tamamen bırakılmasıyla pigmentasyonun yoğunluğu zamanla azalabilir. Ancak bu süreç uzun yıllar gerektirebilir. İlaç kaynaklı pigmentasyonlarda ise doktor kontrolünde ilacın kesilmesi veya değiştirilmesi halinde diş etlerindeki renk değişiminde gerileme görülebilir. Genetik nedenlere bağlı olarak melanin pigmentasyonu görülen bireylerde bu durum kendiliğinden geçmez. Ancak pigmentasyonun giderilmesi için diş hekimi veya periodontoloji uzmanı tarafından profesyonel tedaviler uygulanabilir. (1)(4)

Diş etinde siyahlaşması tedavisi için ilk olarak renk değişikliğinin altında yatan nedenin belirlenmesi gerekir. Zararsız, fizyolojik pigmentasyon genellikle tedavi gerektirmezken, bazı durumlarda sorun ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir. Bu durumda doğrudan altta yatan hastalığa yönelik tedavi gerçekleştirilmesi gerekebilir. Bunun yanında herhangi bir zararı bulunmasa da diş etindeki morluk veya siyahlaşma görsel açıdan rahatsızlığa neden olabilir ve bireyler, “Diş eti siyahlaşması nasıl geçer?” sorusuna yanıt aramaya başlayabilir. Böyle durumlarda ise medikal veya estetik amaçlarla bazı tedaviler gerçekleştirilebilir. (1)

Diş etinde siyahlık ve morarma durumunda uygulanabilecek profesyonel tedaviler, estetik düzeltme (depigmentasyon) tedavilerini ve enfeksiyona yönelik tedavileri içerebilir. Diş hekimliğinde gingival hiperpigmentasyonun tedavisi için yaygın kullanılan bazı yöntemler şunlardır: 

• Gingival Depigmentasyon: Melanin kaynaklı, estetik açıdan rahatsız edici diş eti pigmentasyonunu gidermenin en etkili yolu lazerdir. Lazer cerrahisi olarak da adlandırılan gingival depigmentasyon, pigmentli diş eti yüzey dokusunu buharlaştırarak alttan daha açık pembe dokunun çıkmasını sağlar.

• Cerrahi Tedavi: Diş etinin yüzeysel, koyu pigmentli tabakası neşter yardımıyla çıkaran tedavi yöntemidir.

• Sistemik Hastalık Tedavisi: Pigmentasyonun nedeni sistemik bir hastalık ise, diş hekimliği müdahalelerinin etki süresi geçici olabilir, sorun tekrarlayabilir veya tedavi prosedürü tıbbi açıdan farklı problemleri beraberinde getirebilir. Bu durumda tedaviyi ilgili hekimle birlikte koordine etmek gerekir.

• Diş Eti İltihabı Tedavisi: Diş eti morarmasına yol açan yoğun bir iltihaplanma söz konusu olduğunda, diş hekimi profesyonel diş temizliği ve kök yüzeyi düzleştirmesi yaparak iltihabı giderebilir. Ayrıca antibiyotik tedavisi gibi oral ilaç kullanımını gerektiren tedavilere de başvurulabilir. (1)(5)(6)

Diş etinde morarma veya siyahlaşma sorununa yönelik olarak evde uygulanacak yöntemler, genellikle renk değişimine neden olan etkeni ortadan kaldırmaya veya iltihabı önlemeye odaklanır. Bu amaçla evde yapılabilecek bazı uygulamalar şöyledir: 

• Siyahlaşmanın temel tetikleyicisi olan sigaranın veya varsa kullanılan diğer tütün ürünlerinin bırakılması,

• Düzenli ve doğru diş fırçalamanın yanında düzenli diş ipi kullanımı,

• C vitamini ve diğer besin eksiklerini önlemek, diş eti sağlığını desteklemek için yeterli ve dengeli beslenmek,

• Diş ve diş etlerinin derinlemesine temizlenmesine yardımcı olabilecek ağız bakım suları ve gargaralardan yararlanmak.(5)

Diş etinde siyahlık ve morarma durumunda uygulanabilecek profesyonel tedaviler, estetik düzeltme (depigmentasyon) tedavilerini ve enfeksiyona yönelik tedavileri içerebilir. Diş hekimliğinde gingival hiperpigmentasyonun tedavisi için yaygın kullanılan bazı yöntemler şunlardır: 

• Gingival Depigmentasyon: Melanin kaynaklı, estetik açıdan rahatsız edici diş eti pigmentasyonunu gidermenin en etkili yolu lazerdir. Lazer cerrahisi olarak da adlandırılan gingival depigmentasyon, pigmentli diş eti yüzey dokusunu buharlaştırarak alttan daha açık pembe dokunun çıkmasını sağlar.

• Cerrahi Tedavi: Diş etinin yüzeysel, koyu pigmentli tabakası neşter yardımıyla çıkaran tedavi yöntemidir.

• Sistemik Hastalık Tedavisi: Pigmentasyonun nedeni sistemik bir hastalık ise, diş hekimliği müdahalelerinin etki süresi geçici olabilir, sorun tekrarlayabilir veya tedavi prosedürü tıbbi açıdan farklı problemleri beraberinde getirebilir. Bu durumda tedaviyi ilgili hekimle birlikte koordine etmek gerekir.

• Diş Eti İltihabı Tedavisi: Diş eti morarmasına yol açan yoğun bir iltihaplanma söz konusu olduğunda, diş hekimi profesyonel diş temizliği ve kök yüzeyi düzleştirmesi yaparak iltihabı giderebilir. Ayrıca antibiyotik tedavisi gibi oral ilaç kullanımını gerektiren tedavilere de başvurulabilir. (1)(5)(6)

Yaşam tarzı, beslenme, çevresel faktörler gibi diş etinde renk değişimine yol açabilecek edinsel nedenlerin ortadan kaldırılabilmesi için alınabilecek bazı önlemlerden söz edilebilir. Öncelikli olarak sigara, puro veya dumansız tütün ürünü kullanımından kaçınmak, diş eti morarmasını önlemenin en etkili yoludur. İkinci bir önemli neden olan diş eti iltihabını önlemek için iyi bir oral hijyenin sürdürülmesi esastır. Bunun için dişler günde iki kez fırçalanmalı, diş ipi kullanılmalı ve dil temizliğine dikkat edilmelidir. Diş hekimi, pigmentasyondaki ani veya anormal değişiklikleri erken teşhis edebilir ve gerekli müdahaleleri yapabilir. Bu nedenle düzenli diş hekimi kontrolleri aksatılmamalıdır. Eğer pigmentasyona yol açan faktör düzenli kullanılan bir ilaç ise, ilgili hekime danışarak alternatif ilaç seçeneklerini gözden geçirmek de bir çözüm olabilir. (7)(8)

Diş eti morarması, sigara kullanımı veya diş eti iltihabından kaynaklanabilir. Ancak belirgin ve bölgesel morluklar genellikle diş etlerindeki iltihabın, ilgili dokuda yol açtığı oksijensiz kan birikimine, yani siyanoza bağlı olarak gelişir. Bu durumda bir diş hekimine başvurmak ve gingivitis olarak da adlandırılan diş eti iltihabına yönelik tedavi almak önemlidir. (9)

Diş eti morarması çoğu zaman evde tedavi edilebilecek bir durum değildir. Ancak iyi ağız hijyeni, doğru ve düzenli diş fırçalama, diş ipi kullanımı, dil temizliği gibi konulara özenn göstererek diş etlerinde iltihaplanma sorununu önlemek veya mevcut sorunları azaltmak mümkün olabilir. Ayrıca tuzlu su gargarası, hafif iltihabı yatıştırabilir. (9)

C vitamini eksikliği; skorbüt olarak bilinen, diş eti kanaması ve morarması ile karakterize sağlık sorununa neden olabilir. Bazı durumlarda B12 vitamini eksikliği de bu durumun gelişiminde rol oynayabilir. Skorbüte bağlı olarak diş eti morarması da görülebilir. Fakat diş etlerindeki morarma, siyahlaşma ve renk değişimi sorunları her zaman için bir vitamin veya mineral eksikliğinden kaynaklanmaz. (10)

Diş etlerinde görülen siyah noktalar genellikle amalgam diş dolguları veya melanin pigmentinin lokalize olarak birikiminden kaynaklanır. Ancak özellikle de hızla büyüyen noktalarda melanom ve oral kanserler gibi ciddi hastalık riskleri söz konusu olabileceğinden bir tıbbi değerlendirme alınması gerekir. (11)

İltihap kaynaklı diş eti morarmasında profesyonel diş temizliği uygulaması ve buna destek olarak düzenli bir ağız bakımı, etkili bir tedavi sağlayabilir. Ancak genetik nedenlere, tütün kullanımına veya estetik kaygılara bağlı oluşan renk değişikliklerinde lazer depigmentasyon veya cerrahi müdahaleler yoluyla tedavi gerçekleştirilebilir. (1)(4)

İltihap kaynaklı morarma, etkili bir temizlik ve tedavi süreciyle birlikte genellikle birkaç gün ile bir hafta aralığında düzelme gösterir. Sigara kullanımına bağlı morarma ve siyahlaşmalarda da sigara bırakılsa dahi kendiliğinden düzelme yıllar sürebilir. Kalıcı melanin pigmentasyonu ise kendiliğinden gerçekleşmez. Bu durumda estetik kaygılarınız söz konusu ise diş hekimleri tarafından uygulanan profesyonel tedavilere başvurmanız faydalı olabilir. (1)(4)

Diş eti morarmasını önlemek için atabileceğiniz en temel adımlar özetle şu şekildedir: 

• Sigara ve tütün ürünlerinin kullanımını bırakın.

• Ağız hijyenine ekstra hassasiyet gösterin.

• Diş hekimi kontrollerinizi düzenli olarak yaptırın. (5)(8)

1. https://www.sciencedirect.com/science/article - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

2. https://www.cdc.gov/tobacco/about/index.html - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

3. https://opendermatologyjournal.com/contents - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles. - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

5. https://www.nhs.uk/conditions/gum-disease/ - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

6. https://www.webmd.com/oral-health/gingivitis-periodontal-disease - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

7. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

8. https://www.mouthhealthy.org/all-topics-a-z/gum-disease - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

9. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

10. https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025

11. https://www.healthline.com/health/black-gums - Son Erişim Tarihi: 18.11.2025