5 สมุนไพรมากสรรพคุณสำหรับช่องปาก

5 สมุนไพรมากสรรพคุณสำหรับช่องปาก

สมุนไพร ทั้งในรูปแบบยารักษาโรคและวัตถุดิบสำหรับประกอบอาหาร ถือเป็นสิ่งที่คนไทยคุ้นเคยมานานในฐานะยารักษาและบำรุงสุขภาพ ซึ่งนอกจากสมุนไพรที่ได้จากพืชแล้ว ยังมีสมุนไพรบางส่วนได้จากสัตว์หรือแร่ธาตุ การใช้สมุนไพรไทยมีหลายแนวทาง เช่น รับประทาน สูดดม นำมาประคบกับร่างกาย ฯลฯ

จากตำราแพทย์แผนไทยพบว่าวิธีนำสมุนไพรมาใช้นั้นทำได้หลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่ใช้สมุนไพรเดียว ไม่มีการปรุงแต่งอะไรเลย ใช้สมุนไพรเดี่ยวโดยผ่านกรรมวิธี เช่น บด ฝน ตากแห้ง ไปจนถึงผสมสมุนไพรหลายตัวเข้าด้วยกันในสัดส่วนที่พอเหมาะ แล้วอาศัยน้ำหรือน้ำผึ้งเป็นตัวประสาน

สมุนไพรไทยที่ผ่านการวิจัยจนมีบันทึกผลรับรองสรรพคุณมีจำนวนมาก บางชนิดอาจเป็นสมุนไพรหายาก ไม่สามารถพบได้ทั่วไป ในขณะที่บางสมุนไพรอยู่ใกล้ตัวเสียจนเราอาจนึกว่าเป็นเพียงผักผลไม้ธรรมดา

ตัวอย่างสมุนไพรใกล้ตัวที่มีสรรพคุณมากอย่างที่หลายคนอาจคาดไม่ถึง ได้แก่ กานพลู สะเดา น้ำผึ้ง มะขามป้อม โหระพา แต่ละชนิดให้ประโยชน์ต่อร่างกายดังนี้

1. กานพลู

ตามตำรายาไทย ส่วนดอกของกานพลูที่โตเต็มที่แต่ยังไม่บานมีสรรพคุณเป็นยาฆ่าเชื้อ สามารถแก้อาการเลือดออกตามไรฟัน บรรเทาอาการปวดฟัน ดับกลิ่นปาก แก้รำมะนาดได้ ส่วนน้ำมันกานพลูใช้เป็นยาชาเฉพาะที่ สมัยก่อนมีการนำสำลีชุบน้ำมันกานพลูมาอุดบริเวณฟันเพื่อรักษาอาการปวด ส่วนทางการศึกษาทางเภสัชวิทยาพบว่ากานพลูมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย ยับยั้งเชื้อรา และการศึกษาทางคลินิกพบว่าสารสกัดกานพลูสามารถลดอาการปวดได้อย่างมีนัยสำคัญ

2. สะเดา

มีการศึกษาชี้ว่า กรดของสารสกัดเอทานอล (Ethanol) จากใบสะเดาช่วยยับยั้งและกำจัดเชื้อแบคทีเรียหลายชนิดในช่องปาก ที่สามารถผลิตกรดและก่อคราบหินปูนบริเวณซอกฟันได้ นอกจากนี้ยังมีการทดลองนำสะเดามาทำน้ำยาบ้วนปากสำหรับผู้ป่วยเหงือกอักเสบ ผลปรากฏว่าน้ำยาบ้วนปากจากสะเดาช่วยลดกลิ่นปาก ลดความรุนแรงของเหงือกอักเสบ ลดเลือดออกตามไรฟัน รวมถึงคราบหินปูนสะสมได้ดีเทียบเท่าน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีน (Chlorhexidine) โดยน้ำยาบ้วนปากสะเดามีผลข้างเคียงน้อยกว่า

3. น้ำผึ้ง

ตามปกติแล้ว แบคทีเรียในช่องปากของคนเราจะสร้างเดกซ์แทรน (Dextran) ซึ่งเป็นโพลีแซกคาไรด์ (Polysaccharide) ชนิดหนึ่งขึ้นมาเกาะกับฟัน ส่งผลให้ฟันผุ กรณีนี้น้ำผึ้งช่วยได้ เพราะจากการทดลองพบว่า น้ำผึ้งสามารถลดจำนวนและยับยั้งการเติบโตของแบคทีเรีย นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันโรคเหงือกอักเสบได้อีกด้วย

4. มะขามป้อม

ในตำรายาอายุรเวท มะขามป้อมเป็นที่รู้จักในฐานะยารักษาสุขภาพช่องปาก นับเป็นผลไม้ที่มีประโยชน์ต่อเหงือกและฟัน มีการทดลองทำน้ำยาบ้วนปากจากสารสกัดใบมะขามป้อม พบว่ามีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ส่วนเปลือกของรากมะขามป้อมนำมาปั้นผสมน้ำผึ้งแล้วทาบริเวณที่เป็นร้อนในในช่องปาก ก็ช่วยลดการอักเสบลงได้ นอกจากนี้ผลมะขามป้อมยังอุดมด้วยวิตามินซี ช่วยบรรเทาอาการเลือดออกตามไรฟัน

5. โหระพา

โหระพาเป็นสมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหยอยู่มาก กลิ่นไม่เผ็ดร้อนเกินไปนักเมื่อเทียบกับพืชในตระกูลเดียวกัน ในยุโรปใช้ใบโหระพาตากแห้งชงกับน้ำร้อน อมกลั้วคอ เพื่อลดกลิ่นปากหรือแก้ลมหายใจที่มีกลิ่นเหม็น และยังมีการศึกษาพบว่า น้ำมันหอมระเหยของโหระพามีฤทธิ์ลดการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย และต่อต้านการเกิดแผ่นคราบจุลินทรีย์ ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้ฟันผุ

จะเห็นว่า 5 สมุนไพรข้างต้นมีสรรพคุณเด่นด้านการบำรุงรักษาสุขภาพช่องปากและฟัน แต่ถ้าจะนำมาใช้โดยกรรมวิธีแบบโบราณแท้ๆ ก็อาจเป็นเรื่องยุ่งยาก ไม่เหมาะกับวิถีชีวิตของผู้คนในปัจจุบันมากนัก

ผู้ที่ชื่นชอบและสนใจภูมิปัญญาดั้งเดิม แต่ต้องการความสะดวกสบายอย่างคนรุ่นใหม่ ตอนนี้มียาสีฟันที่ผสาน 5 สมุนไพรและผสมฟลูออไรด์ คอลเกต ปัญจเวท เพื่อการปกป้องครบสูตร ซึ่งแพทย์ทางเลือกและผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรให้การรับรองแล้วว่าส่วนผสมเหล่านี้ช่วยลดอาการปวดฟันและป้องกันเหงือกอักเสบอย่างได้ผล

Panjaved-toothpaste

ผู้ทดลองใช้ให้ความเห็นว่าเป็นยาสีฟันที่ใช้แล้วรู้สึกถึงความหอม เย็น เนื้อละเอียด รสอ่อนโยน ไม่เผ็ด ใช้แล้วแผลร้อนในหายเร็วขึ้น

จากการสำรวจกลุ่มตัวอย่าง 535 คน ในเว็บไซต์ Pantip.com ช่วงวันที่ 16-17 สิงหาคม พ.ศ. 2561 พบว่า

  • 98.9% เห็นด้วยว่าคอลเกต ปัญจเวท หอมกลิ่นสมุนไพร

  • 94.9% เห็นด้วยว่าคอลเกต ปัญจเวท รสชาติไม่เผ็ด ไม่ขม

  • 95.7% เห็นด้วยว่าใช้คอลเกต ปัญจเวท แล้วรู้สึกว่าลมหายใจสะอาด สดชื่นขึ้น

  • 96.3% เห็นด้วยว่าคอลเกต ปัญจเวท มีเนื้อยาสีฟันที่เรียบเนียน

คนที่ใส่ใจสุขภาพช่องปากและชอบลองหรือสนใจผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรที่ผ่านการศึกษาและพัฒนามาแล้ว ไม่ควรพลาด และอย่าลืมว่า “สุขภาพช่องปาก” เป็นสิ่งสำคัญ เหงือกและฟันที่แข็งแรงเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้การรับประทานอาหารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ การรักษาความสะอาดในช่องปากช่วยส่งเสริมสุขภาพเหงือกและฟัน และยังทำให้บุคลิกดี ยิ้มได้เต็มที่ ลมหายใจหอมสดชื่น อยู่ใกล้ชิดกับใครๆ ได้โดยไม่ต้องกังวล

Panjaved-Colgate-Product

9 การอ้างอิง

กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่

คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล รามาธิบดีเพื่อผู้ป่วยและสุขภาพ, “สะเดา” หวานเป็นลมขมเป็นยา (https://med.mahidol.ac.th/patient_care/th/health_issue/06082015-1153-th)

ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, กานพลู (http://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=18)

Wiwattanarattanabut K, Choonharuangdej S, Srithavaj T, In Vitro Anti-Cariogenic Plaque Effects of Essential Oils Extracted from Culinary Herbs (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29207708), 1 September 2017.

Penn Dental Family Practice, Why Honey Should Be Your New Best Friend (https://mypenndentist.org/2017/02/27/health-benefits-of-honey/), 27 February 2017.

Nicole Galan, What are the benefits of neem? (https://www.medicalnewstoday.com/articles/325048.php), 26 April 2019.

National Center for Biotechnology Information, Tooth brushing, oil pulling and tissue regeneration: A review of holistic approaches to oral health (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3131773/), April-June 2011.

National Center for Biotechnology Information, Effect of honey in preventing gingivitis and dental caries in patients undergoing orthodontic treatment (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4095052/), 19 April 2014.

A review (https://www.researchgate.net/publication/287972436_Therapeutic_effects_of_amla_in_medicine_and_dentistry_A_review), 28 September 2016.

Harpreet Singh Grover, Himanshu Deswal, Yogender Singh, Amit Bhardwaj, Therapeutic effects of amla in medicine and dentistry:

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้าใจและให้ความรู้ในเรื่องสุขภาพช่องปากทั่วไป ไม่ได้ใช้เพื่อแทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านทันตกรรม หากคุณมีคำถามเกี่ยวกับอาการหรือการรักษาทางการแพทย์ โปรดขอคำแนะนำจากทันตแพทย์หรือผู้ให้บริการด้านสุขภาพที่มีคุณสมบัติเหมาะสม

บทความอื่น ๆ ที่คุณอาจชอบ

  • อาหารที่อุดมไปด้วยน้ำตาลมักเป็นสาเหตุสำคัญของฟันผุ คุณไม่จำเป็นต้องงดอาหารเหล่านี้ไปเสียทั้้งหมด

  • คุณควรรับประทานอาหารอย่างสมดุล โดยรับประทานอาหารให้หลากหลายและครบห้าหมู่

  • และจำกัดปริมาณของว่าง หากคุณรับประทานของว่าง ควรเลือกอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เช่น ชีส ผักสด โยเกิร์ตธรรมชาติ หรือผลไม้ และจำไว้ว่า