ภาพรวม

ทันตกรรมจัดฟัน คือ ทันตกรรมสาขาหนึ่งซึ่งให้ความสำคัญกับการปรับการเรียงตัวของฟันและขากรรไกรเพื่อให้ผู้ป่วยมีรอยยิ้มที่สวยงามกว่าเดิมและมีสุขภาพช่องปากดีขึ้น ทันตแพทย์จัดฟันจะวินิจฉัย รักษา และป้องกันความผิดปกติของฟันโดยใช้เครื่องมือทันตกรรมชนิดติดแน่นหรือชนิดถอดได้ อุปกรณ์ดังกล่าวสามารถนำมาบังคับให้ฟันเรียงตัวกันสวย แก้ไขการสบฟันผิดปกติ ปิดช่องว่างระหว่างฟันที่ไม่สวยงาม และทำให้ฟันและริมฝีปากอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม เพราะฟันผิดรูปที่ไม่สบกันพอดีจะทำความสะอาดได้ยากและเสี่ยงต่อการสูญเสียฟันอันเนื่องมาจากฟันผุหรือโรคปริทันต์

ประโยชน์

ประโยชน์ของการจัดฟัน ได้แก่ สุขภาพช่องปากดีขึ้น ใบหน้าสวยงามขึ้น และฟันอาจจะอยู่กับเราไปได้ตลอดชีวิต

การดูแลรักษา

สุขอนามัยในช่องปากที่ดีเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่งหากคุณต้องใส่เหล็กจัดฟัน การแปรงฟันสองครั้งต่อวันด้วยยาสีฟันที่มีส่วนผสมของฟลูออไรด์เป็นเวลาสองนาที ใช้ไหมขัดฟัน เป็นประจำทุกวัน และไปพบทันตแพทย์ตามนัดล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้เหงือกและฟันของคุณแข็งแรงอยู่เสมอ

ผู้ป่วยที่ใส่เหล็กจัดฟันจะต้องรับประทานอาหารอย่างสมดุลและจำกัดปริมาณของหวานระหว่างมื้ออาหาร ทันตแพทย์อาจจะแนะนำให้คุณหลีกเลี่ยงอาหารบางชนิดที่อาจเข้าไปรบกวนการทำงานของเหล็กจัดฟันหรือทำให้ลวดจัดฟันโค้งงอ เช่น ถั่ว ข้าวโพดคั่ว ลูกอมแข็ง ๆ น้ำแข็ง หรืออาหารเหนียว ๆ เช่น หมากฝรั่ง คาราเมล หรือลูกอมเคี้ยวชนิดอื่น ๆ เป็นต้น

ขั้นตอนการรักษา

การจัดฟันทำได้หลายวิธี ไม่ว่าจะเป็นการจัดฟันด้วยเครื่องมือแบบติดแน่นหรือแบบถอดออกได้ ซึ่งจะช่วยปรับตำแหน่งของฟัน จัดระเบียบกล้ามเนื้อ และส่งผลต่อการเจริญเติบโตของขากรรไกร โดยเครื่องมือจัดฟันจะส่งแรงกดไปบนฟันอย่างนุ่มนวลเพื่อให้ฟันเคลื่อนที่บนกระดูกขากรรไกร

เหล็กจัดฟันแบบเดิม
การจัดฟันด้วยเหล็กจัดฟันแบบติดแน่นเป็นวิธีการจัดฟันที่พบได้บ่อยที่สุด เหล็กจัดฟันแบบนี้จะประกอบด้วยแบร็คเก็ต ยางจัดฟัน และลวดจัดฟัน ทันตแพทย์จะติดแบร็คเก็ตลงบนผิวหน้าของฟันเพื่อใช้อุปกรณ์ยึดลวดจัดฟัน จากนั้นจึงร้อยลวดจัดฟันเข้าไปในแบร็คเก็ตและใช้ยางจัดฟันยึดลวดจัดฟันให้อยู่ในแบร็คเก็ต เมื่อดึงลวดให้ตึงขึ้นจะเป็นการเพิ่มแรงดึงที่ตัวฟัน ทำให้ฟันค่อย ๆ เคลื่อนที่ไปยังตำแหน่งที่เหมาะสม ทันตแพทย์จัดฟันจะปรับเหล็กจัดฟันทุก ๆ 4-6 สัปดาห์เพื่อให้ฟันเคลื่อนไปยังตำแหน่งที่ต้องการ โดยการจัดฟันอาจต้องใช้เวลาตั้งแต่หนึ่งถึงสามปี

เหล็กจัดฟันในปัจจุบันมีขนาดเล็กลง น้ำหนักเบาขึ้น และดูไม่เหมือนโลหะเหมือนแต่ก่อน นอกจากนี้ยังมีสีสันสดใสเหมาะสมสำหรับเด็ก และมีแบบใสที่ผู้ใหญ่นิยมใช้อีกด้วย

หลังจากถอดเหล็กจัดฟันออกแล้ว ผู้ป่วยจะต้องสวมเครื่องมือคงสภาพฟันทั้งสำหรับขากรรไกรบนและขากรรไกรล่าง (หรือบริเวณที่เคยติดเหล็กจัดฟัน) อย่างน้อยหนึ่งปีเพื่อคงสภาพฟันให้อยู่ในตำแหน่งใหม่

ถึงแม้ว่าการจัดฟันจะทำให้รู้สึกรำคาญเล็กน้อย แต่เหล็กจัดฟันในปัจจุบันใส่สบายกว่าในอดีตมาก โดยทุกวันนี้มีการพัฒนาเทคนิคและวัสดุจัดฟันแบบใหม่ขึ้นมาเพื่อให้ทันตแพทย์สามารถจัดฟันเสร็จภายในระยะเวลาอันสั้น

ต่อไปนี้คือข้อมูลในภาพรวมเกี่ยวกับวิธีการจัดฟันแบบต่าง ๆ

เหล็กจัดฟันแบบดาม่อน
เหล็กจัดฟันแบบดาม่อนคือเครื่องมือที่มีคุณสมบัติในการขันตัวเอง ซึ่งหมายความว่าแบร็คเก็ตจะใช้กลไกการเลื่อน โดยไม่ต้องใช้ใช้ยางรัดฟันที่เป็นสาเหตุของแรงฝืดและทำให้การจัดฟันต้องใช้เวลานาน หากใช้เหล็กจัดฟันแบบดาม่อน ฟันจะเคลื่อนที่ได้อิสระกว่า จึงร่นระยะเวลาจัดฟันลงได้ เหล็กจัดฟันแบบดาม่อนยังดูสวยงามกว่าด้วยเพราะแบร็คเก็ตมองไม่ค่อยเห็น ไม่เหมือนแบร็คเก็ตโลหะแบบดั้งเดิม ข้อด้อยของเหล็กจัดฟันแบบดาม่อนก็คือมักจะมีราคาแพงกว่าเหล็กจัดฟันแบบเดิม ให้คุณปรึกษาทันตแพทย์จัดฟันว่าเหล็กจัดฟันแบบดาม่อนเหมาะกับคุณหรือไม่

Invisalign
คือเครื่องมือจัดฟันเฉพาะบุคคลที่ผลิตจากพลาสติกใสและออกแบบมาเพื่อเคลื่อนฟันไปยังตำแหน่งที่เหมาะสม ผู้ป่วยจะต้องเปลี่ยนมาใช้เครื่องมือจัดฟันอันใหม่เป็นประจำทุก ๆ สองเดือน และทำเช่นนี้ไปเรื่อย ๆ จนกว่าฟันจะเข้าที่ Invisalign มีข้อดีเหมือนเหล็กจัดฟันแบบเดิม แต่สังเกตเห็นได้น้อยกว่า ทำให้ได้ประโยชน์ในแง่ความสวยงาม ผู้ป่วยสามารถถอดเครื่องมือจัดฟันออกได้เมื่อต้องรับประทานอาหาร แปรงฟัน และขัดฟัน แต่จะต้องไม่ถอดเป็นเวลานานในระหว่างจัดฟันเพื่อให้ฟันเรียงตัวกันดี

เหล็กจัดฟันด้านใน
เหล็กจัดฟันด้านในหรือการจัดฟันแบบมองไม่เห็นนั้นเป็นการจัดฟันด้านในของฟัน (ฝั่งที่อยู่ใกล้กับลิ้นและเพดานปาก) ซึ่งเป็นทางเลือกที่เหมาะกับคนที่กังวลเรื่องรูปลักษณ์ สิ่งที่เหมือนกับการจัดฟันแบบเดิมก็คือ เหล็กจัดฟันด้านในจะส่งแรงกดไปบนฟันอย่างนุ่มนวลและต่อเนื่องเพื่อดันให้ฟันค่อย ๆ เคลื่อนไปยังตำแหน่งที่เหมาะสม ในการจัดฟันด้วยวิธีนี้ ทันตแพทย์จะต้องปรับเปลี่ยนแผนการจัดฟันตามโครงสร้างฟันของผู้ป่วยแต่ละคนและอาจจะราคาแพงกว่าเหล็กจัดฟันแบบเดิม

บทความอื่น ๆ เกี่ยวกับการจัดฟันในผู้ใหญ่